Касым Тыныстанов

  • 20 апр. 2015 г.
  • 961 Слова
Касым Тыныстанов 1901-жылы азыркы Ысык-Көл району, Чырпыкты кыштагында туулуп, 1938-жылы каза болгон. Кыргыз тил илиминин негиздөөчүсү, азыркы кыргыз адабиятына негиз салгандардын бири, тилчи, акын,драматург, агартуучу, коомдук ишмер, журналист, биринчи кыргыз профессору.
Алгачкы билимди диний мектептен алган, шаардык (Каракол) орус жергиликтүү мектебинде агартуу интстутунда окуган.
"ЭркинТоо" гезитинин жооптуу редактору болуп иштеген.
1927-1930-жж. Кыргыз АССР эл агартуу комиссары.
1928-жылы "Жаңы маданият жолунда" журналды уюштурууга катышып, 1931-жылга чейин анын жооптууредактору болуп иштеген.
1931-1937-жж. Кыргыз маданият курулуш институтунда илимий кызматкер, сектор башчысы, директордун милдетин аткаруучу, ошол эле учурда Кыргыз педагогикалык институтунда окутуучу болуп иштеген.Касым Тыныстанов 1937-жылы ак жеринен күнөөлөнүп камалып, 1938-жылы репрессияланып, ак жеринен атылган. Кийин гана 1988-жылы толук акталган. Касым Тыныстанов кыргыз жазма адабиятын жана илимий тилтаанууну баштоочулардын бири. Кыргыздын улуттук жазуусун иштеп чыгууга, араб алфавитин кыргыз тилине ылайыкташтыруу, араб алфавитин латынча, латынчаны орус алфавитине алмаштыруу иштерине катышкан. Азыркыкыргыз орфографиясынын негизги принциптерин иштеп чыгып, кыргыз тилинде туңгуч окуу китептерин, кыргыз тилинин туңгуч грамматикасын жана тил илими боюнча кыргызча терминологияны түзгөн. Адегендеказакча, кийин кыргызча жазган ырлары Алматы жана Ташкентде казакча чыгуучу газета-журналдарга жарыяланып, 1925-жылы «Касым ырларынын жыйнагы» деген ат менен Москвада жарык көргөн. Касым Тыныстанов - туңгучкөркөм котормочу. Ал «Интернационалды», И.А.Крыловдун тамсилдерин биринчи жолу кыргызчалаткан. Орус революциячыл ырларын "Өзгөрүштүн ырлыры" деген ат менен которуп, кичине китеп кылып чыгарган. КасымТыныстанов кыргыз элинин оозеки чыгармаларын, асыресе "Манас" эпосун жыйноого зор көңүл бөлүп, бул темада атайын макалалар жазган, уюштуруу иштерин жүргүзгөн. Мисалы; улуу манасчы...
tracking img